Daha önce, terör veya uluslararası hukuk ihlalleri gibi suçlardan şüphelenilen veya İsveç'in kamu düzenine ve güvenliğine tehdit oluşturduğu değerlendirilen ancak menşe ülkelerinde ölüm cezası, işkence veya insanlık dışı muamele riski nedeniyle sınır dışı edilemeyen kişilere geçici oturum izni veriliyordu. Bu durum, uluslararası sözleşmelerin bir gereği olarak Migrationsverket için zorunlu bir uygulamaydı.
Ancak bu geçici oturum izinleri, beraberinde çalışma izni, nüfusa kayıt (folkbokföring) ve İsveç sosyal refah sistemine erişim gibi bir dizi avantajı getiriyordu. Ayrıca, bu kişilere AB içinde serbestçe seyahat etme ve diğer ülkelere yaptıkları seyahatlerden sonra İsveç'e geri dönme imkanları sunuluyordu. Migrationsverket, bu durumun güvenlik riskleri taşıdığını ve uzun süredir bir değişiklik gerektiğini belirtiyordu.
Yeni Düzenlemeler Neleri Kapsıyor?
1 Haziran 2026'dan itibaren yürürlüğe giren yeni yasal düzenlemelerle birlikte, bu kişilere artık geçici oturum izni verilmeyecek. Bunun yerine, sınır dışı etme kararı, kişinin menşe ülkesindeki riskler devam ettiği sürece geçici olarak durdurulacak (inhibition). Bu değişiklik, özellikle toplumda yerleşik bir yaşam kurmalarını engellemeyi ve İsveç refah sisteminin güvenlik tehdidi oluşturan faaliyetleri finanse etme riskini ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Yeni Kuralların Temel Etkileri
Artık Geçici Oturum İzni Yok: Sınır dışı edilmeleri durdurulan güvenlik tehditleri ve suçlulara geçici oturum izni verilmeyecek.
Kısıtlanan Haklar ve Avantajlar:
- Çalışma izni alma imkanı sona eriyor.
- İsveç nüfusuna kayıt (folkbokföring) hakkı ortadan kalkıyor.
- İsveç sosyal refah sistemine erişim imkanları kısıtlanıyor.
- AB içinde serbestçe seyahat etme ve ülkeye geri dönme gibi avantajlar ortadan kalkıyor.
Konaklama ve Gözetim: İsveç Göç İdaresi'nin belirlediği konaklama birimlerinde kalma zorunluluğu getiriliyor.
Hareket Kısıtlamaları: Kişilere bildirim yükümlülüğü getirilebilir ve belirli bir bölge dışına çıkmaları yasaklanabilir.
Kimler Yeni Kurallardan Etkileniyor?
| Kategori | Açıklama |
|---|---|
| Güvenlik Tehdidi Oluşturan Kişiler | İsveç Ulusal Güvenlik Polisi (Säkerhetspolisen) tarafından ülke güvenliğine tehdit olarak değerlendirilen bireyler. |
| Suç İşlemiş ve Sınır Dışı Edilmiş Kişiler | Ciddi suçlar işlemiş olmaları nedeniyle sınır dışı kararı almış ancak geri gönderilemeyen kişiler. |
| Korunmaya Muhtaç Statüsünden Dışlananlar | Uluslararası koruma kriterleri dışında bırakılmış veya mülteci statüsü verilmemiş kişiler. |
| Yaşam Tarzı Nedeniyle Tehdit Oluşturanlar (Vandel) | Yaşam tarzları (vandel) veya diğer özel koşullar nedeniyle kamu düzeni veya güvenliğine tehdit oluşturduğu düşünülen bireyler. |
Migrationsverket yetkilisi Oskar Ekblad, bu düzenlemelerin, kişilerin toplum içinde eskisi gibi serbestçe hareket edemeyeceği ve sınır dışı edilmeyi beklerken Migrationsverket'in sağladığı barınma tesislerinde kalacaklarını belirtiyor. Konaklama yerleşimi, bildirim yükümlülüğü ve bölge kısıtlamaları konusunda Polis Teşkilatı (Polismyndigheten) ve Güvenlik Polisi (Säkerhetspolisen) ile yakın işbirliği yapılıyor. Her vakanın, güvenlik endişeleri ve hem kişinin hem de diğer sakinlerin güvenliği göz önünde bulundurularak ayrı ayrı değerlendirildiğinin altı çiziliyor.
Yasal Süreç ve AB Mahkemesi Kararı
Migrationsverket, bu tür kişilere oturum izni vermek yerine sınır dışı kararının geçici olarak durdurulması uygulamasını ilk olarak 2017 yılında denemişti. Ancak o dönemde Göç Yüksek Mahkemesi (Migrationsöverdomstolen) bu uygulamayı yasal dayanağı olmadığı gerekçesiyle durdurmuştu. 2023 yılında ise Migrationsverket, hükümete bir talepte bulunarak bu konudaki yasal boşluğun doldurulmasını istedi ve bu talep mevcut yasa değişikliklerine yol açtı.
Bu konudaki bir diğer önemli gelişme ise AB Adalet Divanı'nın yakın zamanda verdiği C‑202/25 (Tadmur) sayılı ön karar oldu. Bu karar, sınır dışı etmenin önünde engeller (örneğin, kişinin menşe ülkesinde korunmaya muhtaç işleme riski) bulunduğunda sınır dışı kararı alma olasılığını ele alıyor. Migrationsverket Hukuk Departmanı, bu kararın, gelecekte bu tür vakalarda sınır dışı kararı alınması üzerindeki etkilerini analiz ediyor. Bu analizlerin sonucunda, yeni kuralların (uygulamanın ertelenmesi) kapsayacağı vaka sayısının değişebileceği öngörülüyor.
İsveç'in bu yeni düzenlemeleri, ülkenin güvenlik politikalarını güçlendirme ve yasa dışı yollarla ülkede kalan veya güvenlik riski oluşturan kişilerin haklarını yeniden dengeleme çabasının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bu tür hukuki değişiklikler hakkında güncel bilgilere ulaşmak için sverigemedborgarskapsprov.com adresini ziyaret edebilirsiniz.
İsveç'te Göçmenlik ve Vatandaşlık Süreçleri Hakkında Bilgi Edinin
İsveç'in sürekli değişen göçmenlik yasaları ve vatandaşlık koşulları hakkında en güncel ve doğru bilgilere ulaşmak için uzmanlarımıza danışın. Vatandaşlık sınavları, oturum izinleri ve daha fazlası hakkında merak ettiklerinizi öğrenin.